|Trong bối cảnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, kinh tế tập thể với nòng cốt là các HTX, đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng. Không chỉ góp phần khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, các HTX còn trở thành “đầu mối” liên kết nông dân với doanh nghiệp, thúc đẩy ứng dụng khoa học kỹ thuật, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.
Thực tế cho thấy, sản xuất nông nghiệp truyền thống ở nhiều địa phương trước đây chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, quy mô nhỏ, thiếu liên kết, dẫn đến chất lượng sản phẩm không đồng đều, đầu ra bấp bênh, giá trị kinh tế thấp. Việc hình thành và phát triển các HTX kiểu mới đã mở ra hướng đi hiệu quả, giúp tổ chức lại sản xuất theo hướng hàng hóa, bền vững và gắn với nhu cầu thị trường.
HTX Nông, lâm, ngư nghiệp Việt Hưng (phường Hoành Bồ) thành lập năm 2021 đã nhanh chóng khẳng định hiệu quả bằng cách xây dựng chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu chuẩn chất lượng. Với vai trò “đầu mối”, HTX đã tập hợp gần 60 hộ nông dân cùng 10 thành viên liên kết hình thành vùng trồng ổi tập trung trên diện tích 15ha. HTX thực hiện quy trình canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, kiểm soát chặt chẽ từ khâu trồng, chăm sóc đến thu hoạch. Nhờ đó, chất lượng sản phẩm được nâng cao rõ rệt, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.
Điểm nổi bật trong hoạt động của HTX Nông, lâm, ngư nghiệp Việt Hưng là định hướng phát triển sản phẩm theo chiều sâu. Từ nguyên liệu ổi tươi, HTX đã nghiên cứu, chế biến thành nhiều sản phẩm giá trị gia tăng như rượu ổi, nước ép ổi nguyên chất… phục vụ nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng, đặc biệt là khách du lịch. Cách làm này không chỉ giúp nâng cao giá trị nông sản, mà còn giảm sự phụ thuộc vào mùa vụ và thương lái.
Theo Giám đốc HTX Nông, lâm, ngư nghiệp Việt Hưng Nguyễn Thúy Hà, nhờ chuỗi liên kết chặt chẽ, sản phẩm của các thành viên HTX luôn có đầu ra ổn định, giá thu mua cao hơn thị trường. Bình quân mỗi hecta ổi mang lại thu nhập ổn định từ 250 đến 300 triệu đồng/năm. Đến nay, HTX đã có 7 sản phẩm OCOP, trong đó có 2 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 4 sao và 5 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 3 sao. Trong thời gian tới, HTX tiếp tục đầu tư xây dựng cơ sở sơ chế cho sản phẩm trà hoa vàng Hoành Bồ, mở rộng danh mục sản phẩm đặc trưng.
Không chỉ có HTX Nông, lâm, ngư nghiệp Việt Hưng, nhiều HTX khác trên địa bàn tỉnh cũng đang hoạt động hiệu quả, từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Điển hình như HTX Toàn Thắng (thôn Tân Tiến, xã Đầm Hà). Dù quy mô còn khiêm tốn với 15 thành viên và khoảng 6ha canh tác, HTX vẫn duy trì sinh hoạt định kỳ, tạo diễn đàn để các thành viên trao đổi kinh nghiệm, tháo gỡ khó khăn trong sản xuất.
Thông qua sự liên kết chặt chẽ, các thành viên HTX Toàn Thắng đã từng bước chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng nông sản, đồng thời tiếp cận hiệu quả các nguồn vốn và chính sách hỗ trợ. Hiện nay, HTX chủ yếu trồng cam, táo và một số loại cây ăn quả khác, mang lại thu nhập bình quân từ 60-80 triệu đồng/hộ/năm. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình kinh tế tập thể trong việc nâng cao đời sống người dân.
Thời gian qua, khu vực kinh tế tập thể, nòng cốt là HTX đang có những bước phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng. Toàn tỉnh hiện có 951 HTX nông nghiệp (chiếm 76,6% tổng số HTX). Các HTX đóng góp khoảng 40% giá trị sản xuất nông nghiệp, giữ vai trò trung tâm trong tổ chức lại sản xuất và hình thành các chuỗi giá trị.
Đáng chú ý, nhiều HTX đã chủ động ứng dụng khoa học công nghệ, cơ giới hóa và chuyển đổi số vào sản xuất; phát triển theo hướng an toàn, hữu cơ, tuần hoàn gắn với nhu cầu thị trường. Trong 42 chuỗi liên kết sản xuất nông nghiệp của tỉnh có tới 28 HTX tham gia với vai trò chủ lực. Đồng thời, 32 HTX đã ứng dụng các quy trình kỹ thuật tiên tiến như nhà kính, nhà lưới, sấy lạnh, nuôi trồng thủy sản hiện đại.
Kinh tế tập thể cũng là lực lượng nòng cốt trong phát triển sản phẩm OCOP – chương trình trọng điểm nhằm xây dựng thương hiệu nông sản địa phương. Theo ghi nhận, toàn tỉnh hiện có 184 chủ thể với 437 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên. Trong đó, khu vực kinh tế tập thể có 70 HTX và 67 cơ sở, hộ thành viên tham gia sản xuất (chiếm tới 74,45% tổng số chủ thể OCOP của tỉnh).
Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Ngô Tất Thắng khẳng định: Kinh tế tập thể, nòng cốt HTX không chỉ là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc, góp phần xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững, thực chất. Với định hướng nâng cao hiệu quả hoạt động, mở rộng liên kết và phát triển chuỗi giá trị, khu vực kinh tế tập thể được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy vai trò, góp phần xây dựng những miền quê đáng sống, nơi người dân có thu nhập ổn định, môi trường được bảo vệ và chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao.